Zorlantılı satın alma ölçeği: geçerlik, güvenilirlik, toplumumuzda psikometrik özellikleri - Yüncü, Zeki; Kesebir, Sermin (Journal of Dependence, 2014)
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Valence, d’Astous ve Fortier’e ait olan zorlan-tılı satınalma ölçeğinin dilimizdeki geçerlik ve güvenilirliğini araştırmaktır. Yöntem: Bu amaçla, ayaktan hasta birimi-mizce izlenen ve bilgilendirilmiş onam veren, DSM-IV’e göre Dürtü kontrol bozukluğu, başka türlü adlandırılamayan (zorlantılı satınalma) ta-nılı ve eştanısı bulunmayan 10, iki uçlu bozukluk tanılı ve en az 8 haftadır düzelme döneminde olan 100 olgu ardışık olarak ölçeklerle değerlendirilmiştir. Sağlıklı bireyler SCID-NP ölçütlerince daha önce psikiyatrik yakınması, başvurusu ve tedavi öyküsü olmayan, yaş ve cinsiyet olarak iki uçlu bozukluk olguları ile benzer hastanemiz çalışanlarıdır. Ölçek güvenilirliği, iç tutarlılık, geçerliği faktör analizi ve test bağıntıları ile ortaya konmuştur. Duyarlılık, özgüllük, yaygınlık ve kesme noktası ROC eğrisi ile saptanmıştır. Bulgular: Hasta grubunda zorlantılı satı-nalma ölçeği puan ortalaması iki uçlu bozukluk ve zorlantılı satınalma tanılı olgularda sağlıklı bireylerden yüksektir (p= 0.018 ve p< 0.001). Ölçeğin iç tutarlılığı 0.80 olarak hesaplanmıştır. Faktör analizinde ayrışan üç alt boyuttan harcama eğilimi, varyansın % 22.5’ini, reaktif satınalma varyansın % 53’ünü ve suçluluk alt boyutu varyansın % 24.5’ini karşılamaktadır. Zorlantılı satınalma ölçeği ile Baratt Dürtüsellik Ölçeği arasında güçlü, zorlantılı satınalma ölçeği ile Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği arasında ise orta derecede bir bağıntı gösterilmiştir. Zorlantılı satınalma ölçeği ile Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği arasında güçlü bir ters bağıntı vardır. ROC eğrisinde ölçek duyarlılığı 0.790, özgüllüğü 0.955 olarak saptanmıştır. Buna göre % 95 güven aralığında yaygınlık % 9.6, kesme noktası 42 ve üzeri olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Zorlantılı satınalma ölçeğinin, iki uçlu bozukluk ve zorlantılı satınalma tanılı olgu-larısağlıklı bireylerden ayırt ettiği gösterilmiştir. Zorlantılı satınalma ölçeği Türkçe formu, kabul edilebilir geçerlik ve güvenilirlik test sonuçları ile kısa ve basit, kişinin geri bildirimine dayalı ve uygulama kolaylığı olan bir ölçüm aracıdır.